Algemene informatie
Stichting voor woorden uit het Hebreeuws, Jiddisj en andere talen van joodse cultuur
- Op 23 januari 1997 is de Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het
Nederlands in het leven geroepen. Deze stelt zich tot doel:
- 'het toegankelijk maken, in de ruimste zin van het woord, van in het Nederlands gebruikte woorden uit het Hebreeuws, het Jiddisj en andere talen van joodse cultuur'.
De stichting streeft dit doel sinds haar oprichting na in projecten:
eerst in 1997-2002 het spellingproject HJN, primair gericht op een
boekpublicatie, vervolgens in 2003-2005 het ondersteuningsproject nieuwe
edities, dat de officiële Woordenlijst Nederlandse taal en Van Dale
Groot woordenboek van de Nederlandse taal betrof, en in 2006-2008 het
Sofeer-project, waarbij het verzamelde materiaal wordt gedigitaliseerd
om het algemeen beschikbaar te kunnen stellen en om het te kunnen behouden
en uitbreiden.
Hieronder wordt eerst nadere informatie gegeven over deze projecten,
vervolgens over de betrokkenen daarbij en daarna over de voornaamste
financiële aspecten. Aan het eind worden degenen genoemd bij wie nadere
inlichtingen kunnen worden ingewonnen.
Het eerste project van de stichting leidde tot de publicatie van
Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands (HJN), dat in 2002
bij de Sdu in Den Haag verscheen. Het boek is ontworpen als aanvulling op de
officiële spellinglijst van het Nederlands, de Woordenlijst Nederlandse
taal (meestal aangeduid als het Groene Boekje). Veel woorden uit het
Hebreeuws en Jiddisj staan daar namelijk niet in, omdat het algemene gebruik
ervan relatief gering is (geworden). Ze worden echter wel op wisselende
manieren geschreven, wat uitnodigde tot harmonisatie.
Eerste aandachtspunt in HJN is dan ook de schrijfwijze van de woorden
(met onder meer een pleidooi voor het goede recht van de spelling Jiddisj,
die in de titel van het boek wordt gebruikt, naast de spelling Jiddisch,
die gangbaarder is). Daarnaast wordt informatie gegeven over buigingsvormen
(zoals het meervoud van zelfstandige naamwoorden en de verleden tijd bij
werkwoorden) en het lidwoord van bepaaldheid bij zelfstandige naamwoorden.
Ook staat in het boek op welke lettergreep de klemtoon ligt en uit welke taal
het woord komt. Ten slotte wordt beknopt de betekenis aangegeven.
In HJN zijn niet alleen 'gewone woorden' maar ook namen opgenomen.
Bovendien staan er woorden in die weliswaar niet uit het Hebreeuws of
Jiddisj komen, maar wel als joods of Israëlisch worden ervaren, zoals
synagoge en shoarma.
Het boek is goed ontvangen. De eerste druk werd binnen enkele maanden
gevolgd door een tweede. Verder wordt de spellinggids regelmatig gebruikt,
onder meer door redacties van periodieken en door vertalers.
Tijdens het spellingproject HJN is een aantal keren overlegd met de
samenstellers van de Woordenlijst Nederlandse taal en Van Dale Groot
woordenboek van de Nederlandse taal. Van beide publicaties zijn in oktober
2005 nieuwe edities verschenen. De stichting heeft in 2003-2005 diensten
verleend bij de voorbereiding daarvan.
Ten eerste heeft ze woorden uit het
Hebreeuws en Jiddisj geselecteerd die niet in de vorige edities waren
opgenomen, maar in de nieuwe wel een plaats verdienden.
Ten tweede heeft ze
voorstellen gedaan tot verbetering van de gegevens over de woorden uit deze
beide talen die in de eerdere uitgaven stonden.
Het project heeft ertoe geleid
dat de edities 2005 van beide publicaties met een belangrijk aantal
woorden uit het Hebreeuws en Jiddisj zijn uitgebreid, en dat gegevens over
reeds opgenomen woorden zijn bijgesteld.
In haar derde project streeft de stichting twee doelen na:
- samenstellen van een spellingcorrectie-programma plus woordenboek voor
MS Word, met als naam Sofeer (betekenis: 'schrijver'),
- opnemen van de lexicografische informatie die de stichting heeft
bijeengebracht, in de TST-centrale (Taal- en SpraakTechnologie) van het
Instituut voor Nederlandse Lexicologie in Leiden.
Het spellingcorrectieprogramma plus woordenboek zal ten dienste staan van
alle taalgebruikers die te maken hebben met woorden uit de joodse
(ook Bijbelse) taalcultuur en met andere woorden van Hebreeuwse en Jiddisje
herkomst: instellingen (waaronder de media) en individuele betrokkenen
(redacteuren, vertalers, enz.). Zij zullen Sofeer kosteloos kunnen downloaden
vanaf een of meer websites (met name Taalunieversum). Belangrijk kenmerk van
de voorziening is dat deze gemakkelijk kan worden uitgebreid.
De stichting zal Sofeer inhoudelijk samenstellen, vanuit Hebreeuwse en
Jiddisje woorden in het Nederlands, uitgebreid met allereerst joodse
woorden van Nederlandse komaf en een belangrijk aantal Bijbelse namen.
Technisch zal Sofeer worden gerealiseerd door Polderland Language & Speech
Technology in Nijmegen, dat zowel de Nederlandse spellingcorrectie-module
van MSWord heeft gemaakt, als de CD-rom bij het Groene Boekje van 2005.
Ingebed in het zojuist genoemde werk wil de stichting haar lexicografische
gegevens geschikt maken voor onderbrenging bij de TST-centrale, waar ze door
onderzoekers en andere betrokkenen kunnen worden benut. Bovendien wordt met
deze onderbrenging de continuïteit verzekerd. De TST-centrale wordt
namelijk met overheidsmiddelen onderhouden. Dit is onder meer van belang
omdat het boek eind 2005 uitverkocht is geraakt en niet herdrukt zal worden,
onder meer niet vanwege het Sofeer-project.
De Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands heeft een
bestuur en een adviesraad. Voor concreet projectwerk wordt een werkgroep in
het leven geroepen, waarvan de leden gewoonlijk uit het bestuur en de raad
afkomstig zijn. Gestreefd wordt naar een zodanige samenstelling van bestuur,
raad en werkgroep dat deskundigheid en ervaring van verschillende kanten
kunnen worden ingebracht, onder andere uit Nederland en Vlaanderen.
Daarnaast raadpleegt de stichting deskundigen en andere betrokkenen
buiten haar eigen kring.
Hieronder worden degenen genoemd die sinds 1997 als lid van
bestuur (b), raad (r) of werkgroep (w) medewerking hebben verleend:
- drs. P.D.H. Broers b,
- dr. F.M.W. Claes r,
- dr. J. van Dorp r,
- prof.dr. G. Geerts r,
- J.P. van Groesen r,
- drs. H. Heikens b w,
- drs. F.T. Hendriks b,
- mw.drs. H. van het Hoofd r,
- drs. F.J. Hoogewoud r,
- A.W.G. Jaakke r,
- prof.dr. J. Klener r,
|
- mr. P.J.L. Kretzschmar b,
- prof.dr. H.D. Meijering r w,
- mw.drs. R.C. Musaph-Andriesse r,
- mw.dr. H. Neudecker b w,
- mw.drs. H. Pach b w,
- dr. J. de Rooij r w,
- drs. A.W. Rosenberg r w,
- mw.dr. G.M.G. Teugels r w,
- mw.drs. B.L.W. Tillema r,
- dr. G.J.M. Verhoeven b r,
- mw.dr. A.D. Zwiers r w.
|
Oordelen over de proeflijsten van het spellingproject zijn verder
gegeven door
- dr. Ludo Abicht,
- dr. Hans den Besten,
- drs. Hanna Blok,
- dr. Henriëtte Boas,
- Willy Brill,
- Lucas Bruyn,
- ir. Chaim Caran,
- D.M.M. Cohen Rapoport,
- ir. I.B. van Creveld,
- Solomon Dejene,
- U. Einhorn,
- prof.dr. Rena G. Fuks-Mansfeld,
- Huub Gerits,
- dr. Moshe Godschalk,
- prof.dr. Albert van der Heide,
- Dafna Hoexter-Haneveld,
- dr. Conny Kristel,
|
- drs. Jelka Kröger,
- E.M. Maarsen,
- dr. Henri A. Markens,
- Albertus H.G. Oude Engberink,
- Peter H. Raadsen,
- dr. Lénart J. de Regt,
- rabbijn H. Rodrigues Pereira,
- Wim van Rooy,
- dr. Pieter A. Siebesma,
- dr. Nicoline van der Sijs,
- dr. Resianne Smidt van Gelder-Fontaine,
- ir. Jan W. Tichler,
- Coen van Tijn,
- drs. Dodo J. van Uden,
- Eli Whitlau,
- Adriana Winkelman en
- prof.dr. Frederik A. de Wolff.
|
Financiële karakteristiek, financiële bijdragen
De stichting heeft geen winstoogmerk. De Nederlandse belastingdienst
heeft haar aangemerkt als "algemeen nut beogende instelling" (zoals bedoeld
in artikel 24, lid 4 van de Successiewet 1956).
De inkomsten van de stichting bestaan vrijwel uitsluitend uit externe
bijdragen. In de afgelopen jaren waren dit subsidies van de Nederlandse
Taalunie, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de Stichting Maror-gelden Overheid,
de Vereniging tot Bevordering van Kennis van Hebreeuws, de Maatschappij
tot Nut der Israëlieten in Nederland, de Stichting Dr. Hendrik Muller's
Vaderlandsch Fonds, en de Nieuwenhuizen-De Kempenaer Stichting.
Nadere inlichtingen kunnen worden ingewonnen
bij de voorzitter,
- drs. Henk Heikens
- Hamakerlaan 36,
- 3571 ZG Utrecht,
- tel. 00-31-(0)30-2732019
Als u uw e-mailadres aan ons opgeeft,
houden wij u op de hoogte van de ontwikkelingen bij Sofeer.
Contact: info@sofeer.nl
|